BOSNIË-HERZEGOVINA
Jarenlang woedde er een burgeroorlog in Bosnië-Herzegovina. Gelukkig is er nu weer vrede en wordt er hard gewerkt aan de wederopbouw van het land. Toch moet er nog veel gebeuren om de oude staat weer te herstellen. Er wordt hard gewerkt aan de wederopbouw van het land. Bosnië-Herzegovina is een lappendeken van volkeren en religies.

Ligging
Bosnië-Herzegovina ligt in Zuidoost-Europa en grenst aan Kroatië en Servië-Montenegro. De oppervlakte bedraagt 51.129 km ² , zo’n 1,5 keer zo groot als Nederland. Er wonen ongeveer 3,5 miljoen inwoners. Heel grofweg ingedeeld heten het noordelijk en het westelijk deel van het grondgebied Bosnië, genoemd naar de rivier Bosna, en het oostelijk en zuidelijk deel Herzegovina. Het landschap is overwegend bergachtig, afgezien van het noorden. Daar ligt de Sava-vallei en is, net als het aangrenzende Kroatisch Slovenië, overwegend vlak. Belangrijke rivieren zijn onder meer de Sava (945 km lang) en de Bosna (245 km lang).

Klimaat
Er heerst een streng landklimaat met hete zomers, waarbij dagtemperaturen van 35°C niet zijn uitgesloten, en strenge winters met veel kou en sneeuwval. In de hoger gelegen gebieden zijn de zomers kort en koel, de winters lang en streng. In Sarajevo is het in juli gemiddeld 20°C en in januari -1°C.

Flora en Fauna
In Bosnië-Herzegovina zijn veel bossen, voornamelijk pijnbomen, beuken en eiken. In Herzegovina komen ook vijgenbomen en cipressen voor. Veel voorkomende struiken zijn de jasmijn, de oleander en de jeneverbes.
In het land zijn veel wolven, wilde zwijnen, wilde katten, otters, vossen, valken en soms beren te vinden. Er worden ook veel schapen gehouden.

Politiek
De Republiek Bosnië-Herzegovina, zoals het land officieel heet, heeft een parlementaire democratie. Het is opgedeeld in een Servisch deel (Republika Srpska) en een moslim-Kroatisch deel (de Moslim-Kroatische Federatie). Het bestuur bestaat uit een voorzitterschap van drie leden: een moslim, een Serviër en een Kroaat. Zij worden elke vier jaar direct gekozen door het volk. Maar de feitelijke macht ligt bij de Republika Srpska en de Moslim-Kroatische Federatie, die het land opdelen. Zo zijn er ook twee legers, en heeft elke bevolkingsgroep eigen vlaggen, volksliederen en paspoorten. Drie etnische groepen leven in feite ongemakkelijk naast elkaar, terwijl een vredesmacht van 19.000 man erop toeziet dat ze elkaar niet in de haren vliegen. Talloze internationale organisaties helpen met de wederopbouw van het door oorlog verwoeste land.

Geschiedenis
Bosnië-Herzegovina heeft in de afgelopen twee millennia deeluitgemaakt van vele koninkrijken. Een lange tijd (1463-1878) hebben de Ottomanen (Turken) over het land geregeerd, met de Islam als belangrijkste godsdienst. Daarna heeft het tot de 1^e Wereldoorlog (1914-1918) deel uitgemaakt van het Habsburgse Rijk (Oostenrijk-Hongarije). De Habsburgers bouwen scholen, wegen en spoorlijnen in het land.
Na de oorlog worden de provincies Slovenië, Kroatië, Bosnië-Herzegovina en het koninkrijk Servië met Montenegro en Macedonië samengevoegd tot een Koninkrijk met de naam Joegoslavië. De leider van de communistische partizanen ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, Josip Broz Tito, wordt vanaf 1945 de leider van Joegoslavië en blijft dat tot aan zijn dood in 1980.
Na Tito’s dood lijkt niemand geschikt om hem op te volgen. Daarom gaan acht vertegenwoordigers van alle republieken en provinciën het land leiden. Dit gaat goed tot 26 juni 1991. Op deze dag roepen Slovenië en Kroatië de onafhankelijkheid uit. Als reactie daarop valt het Joegoslavische leger, gesteund door nationalistische Servische bewegingen, de republieken binnen. In Slovenië duurt de actie nog geen 14 dagen, maar in Kroatië barst het gevecht in alle hevigheid los. Het leger gebruikt bases vanuit Bosnië voor aanvallen op Kroatië. In Bosnië-Herzegovina komt het steeds meer tot etnisch geweld.
Een jaar later roept ook de president van Bosnië-Herzegovina, Alija Izetbegovic, de onafhankelijkheid uit. Deze uitspraak leidt tot een burgeroorlog onder de verschillende bevolkings- en geloofsgroepen. De oorlog zorgt niet alleen voor een hoop slachtoffers en kapotte huizen; maar ook voor ‘etnische zuivering’. Mensen van een andere afkomst worden gedwongen te verhuizen uit het gebied, of worden in kampen gestopt.
Na vele onderhandelingen sluit men in 1995 het Dayton Akkoord. Het bevat onder meer een nieuwe grondwet die de voormalige deelrepubliek Bosnië-Herzegovina definieert als een staat die wordt gevormd door drie etnische groepen en bestaat uit twee delen: de Federatie Bosnië-Herzegovina (moslims en kroaten) en de Republica Srpska (Serviërs). Beiden hebben een eigen president, regering en parlement. Afgezien van sporadische incidenten is de vrede sinds 1995 gehandhaafd. De SFOR (onderdeel van de Verenigde Naties) is de ‘internationale politie’ die toeziet op de naleving van het akkoord.

Voor meer informatie over de geschiedenis van Bosnië-Herzegovina, zie bijlage.

Bevolking
Er wonen ongeveer 4 miljoen mensen, waarvan 48% ‘Bosnijak’ ofwel Moslims, 37% Serviërs, 14% Kroaten, 0,5% Overig. Religie maakt het onderscheid tussen de drie groepen, hoewel het geen ‘strenge’ vormen van religies zijn: 40% is moslim, 31% is servisch-orthodox, 15% is rooms-katholiek en 4% is protestant (10% overig of niets). De talen die in Bosnië-Herzegovina worden gesproken, hebben verschillende namen: Servisch, Bosnisch en Kroatisch. Het zijn Slavische talen die verwant zijn aan het Sloveens, Macedonisch, Bulgaars, (Wit-)Russisch, Pools, Tsjechisch, Slowaaks en Oekraïens. In de praktijk schelen deze talen weinig van elkaar en is er geen taalbarrière.

Economie
Direct na de oorlog piekte de economische groei, maar daarna zakte het groeipercentage in (36,6% in 1997 naar 5,6% in 2001). De beperkte groei is met name te danken aan overheidsactiviteiten. Bosnië-Herzegovina was voor de oorlog afhankelijk van de industrie, maar die is nu verdwenen of verouderd. Veel van de industrieën zijn gericht op het delven van stoffen als koper en zink. Ook is er veel petrochemische industrie in het land. De landbouw is over het algemeen kleinschalig en ouderwets georganiseerd. Veel goedopgeleide professionals (onderwijs, gezondheidszorg en dienstverlening, etc.) zijn naar het buitenland vertrokken. De werkloosheid bedraagt ongeveer 40 procent, waardoor veel jongeren staan te popelen om te emigreren. Toch is hun kennis en inzet onmisbaar om de noodzakelijke hervormingen in Bosnië-Herzegovina door te kunnen voeren.

Eten en drinken
Qua eten is Bosnië sterk beïnvloed door Turkije. De gegrilde vleesgerechten zijn hiervan een goed voorbeeld, bijvoorbeeld het gerecht bosanski Ionac. Burek is een geliefd gerecht en bestaat uit een hartige taart met vlees die per gewicht wordt verkocht. Er wordt ook veel cognac gedronken, om het eten mee weg te spoelen (…)