Australië

Aborigines
Australië ligt op het zuidelijk halfrond en is ongeveer 185 keer zo groot als Nederland. Er wonen iets meer dan 19 miljoen mensen waarvan ongeveer 427.000 Aborigines, de oorspronkelijke bewoners van Australië. De naam komt uit het Latijn: ‘ab origine’: ‘van de oorsprong’.

Northern Territory
Northern Territory is de dunst bevolkte staat van Australië. Het is de enige staat waar meer dan een derde van de bevolking uit Aborigines bestaat: er wonen 190.000 mensen, waarvan 55.000 Aborigines. De hoofdstad heet Darwin. Het zuidelijk deel van de staat is een grote zandwoestijn. In het noorden zijn veel eucalyptusbossen, waarin termietenheuvels staan. Die kunnen meters hoog worden. Er heerst een savanneklimaat. Van eind december tot begin mei is de regentijd. Dan regent het iedere dag en komen er regelmatig overstromingen voor. Het water staat vaak meters hoog en blijft maanden lang staan. De rest van het jaar is de lucht blauw en schijnt de zon. Er valt geen druppel regen meer en al het groen verdort.

Koeien en schapen
Door het klimaat is in Northern Territory geen landbouw mogelijk. Wel wordt op meer dan 200 stations (veehouderijen) vee gefokt: koeien en schapen. In heel Australië zijn meer dan 150 miljoen schapen, er leven bijna acht keer zoveel schapen als mensen. De schapen worden vooral om hun wol gehouden. Schaapscheerders trekken met de auto langs de stations om de schapen te scheren. Of met het vliegtuig. Dat moet ook wel, want sommige stations zijn zo groot als heel Nederland!

Groot wild
Van oudsher zijn de Aborigines jagers. In Australië leven dieren die nergens elders voorkomen, zoals kangoeroes, koala-beren en vogelbekdieren. De Aborigines jagen op dit groot wild met speer en een worphout. Zo’n koker waarin de speer past, verlengt de arm van de jager, zodat de speer met veel meer kracht weggeslingerd kan worden.

Klein wild
In 1859 werden er uit Europa konijnen ingevoerd voor de jacht. Dat hadden ze beter niet kunnen doen, want al gauw waren er zoveel konijnen, dat het een echte plaag werd. Een nog veel grotere plaag is de dingo, een wilde hond die afstamt van de honden die meer dan 3500 jaar geleden door Aziatische zeevaarders in Australië werden gebracht. Dingo’s zijn jagers, die het op alle kleinere dieren voorzien hebben. Maar ze eten het liefst schapen, die makkelijk te vangen zijn. In één nacht kunnen ze er meer dan 50 doden. Schaapboeren hebben dan ook een hek van 5000 kilometer gebouwd om de dingo’s bij de schapen vandaan te houden.
Om vogels in netten of vallen te jagen gebruiken de Aborigines een boemerang.

Walkabout
In 1967 kregen de de Aborigines burgerrechten. Daardoor moesten ze ook evenveel loon moesten krijgen voor hun werk. Veel Aborigines werden ontslagen, omdat de boeren hen te duur vonden. Bovendien wist iedere boer, dat een Aboriginal die voor je werkt, plotseling verdwenen kan zijn. ‘He has gone walkabout’, wordt dan gezegd. Letterlijk betekent dat zoiets als: hij is gaan rondwandelen. De Aboriginal is dan de bush ingetrokken om ceremonies bij te wonen en de mensen van zijn clan te ontmoeten. Na een paar weken of maanden is hij er opeens weer en pakt hij zijn werk weer op.

‘Zingen’
De kinderen van de Aborigines leren van hun ouders en grootouders hoe ze moeten overleven in de natuur. Dat valt niet mee, want in de woestijn is niet veel voedsel te vinden. Ze leren op sporen te letten en wat ze wel en niet kunnen eten. En hoe ze medicijnen en gebruiksvoorwerpen kunnen maken. Maar ze leren ook om te ‘zingen’. Als ze bijvoorbeeld door een rivier willen waar een krokodil in zit, ‘zingen’ ze de krokodil. Dan doet hij hen niets. Ze kunnen ook dieren vangen door ze te ‘zingen’.

Gestolen kinderen
Lange tijd vond de Australische regering het beter dat de kinderen van Aborigines opgevoed werden door blanken. Daardoor zouden ze zich veel sneller leren aanpassen. Dat gold vooral voor kinderen die geboren werden uit een huwelijk van blanken en Aborigines. Zij werden vlak na de geboorte bij hun moeder weggehaald en opgevoed in kindertehuizen of bij blanke families. Deze kinderen groeiden op zonder iets van hun eigen ouders te weten. Soms wisten ze niet eens dat een van hun (voor)ouders een Aboriginal was. Tot 1970 werden meer dan 30.000 kinderen bij hun moeder weggehaald. Tegenwoordig zijn veel van deze ‘gestolen kinderen’ op zoek naar hun echte ouders. Het valt vaak niet mee om ze te vinden, omdat soms zelfs uit de geboortebewijzen de gegevens van de echte moeder verdwenen zijn.

Uluru
Er komen steeds meer toeristen naar Northern Territory. Er zijn meer dan honderd nationale parken en reservaten. Iedere toerist wil graag naar Ayers Rock. Dat is een enorme rots van bijna 350 meter hoog, 6 kilometer lang en meer dan 2 kilometer breed. De rots valt extra op, omdat hij in een grote vlakte staat. De Aborigines noemen de rots Uluru. Voor hen is het een heilige berg, die alleen bij ceremonies beklommen mag worden. Sommige toeristen willen toch graag de berg op. Maar er zijn er ook die kiezen voor een tocht om de rots heen. Deze tochten worden geleid door Aborigines, die de grotten met rotstekeningen laten zien en uitleggen wat de Uluru voor hen betekent.

Tekeningen
Op veel plaatsen zijn op rotsen en in grotten eeuwenoude tekeningen van de Aborigines te vinden. Op de tekeningen staan landschappen, dieren en geesten. Vaak werden ze gebruikt bij een ceremonie. Zo zijn er rotstekeningen die de kracht bezitten om de hoeveelheid jachtdieren of planten te vergroten. Bij de tekening van een yam (een yam is een eetbare knol) komen de mensen bij elkaar. Ze steken een vuur aan onder de tekening zodat de rook de geest van de plant zal meenemen en over het land verspreiden. Dan zullen er veel yams groeien.
Er werden ook tekeningen gemaakt in het zand en op boombast. Als het regende, bouwden de Aboriginals een eenvoudige schuilplaats van takken en boombast. Omdat ze verder niets konden doen, versierden ze de gladde kant van de boombast.
Tegenwoordig worden weer boombasttekeningen gemaakt, maar nu zijn ze voornamelijk voor de toeristen.

Didgeridoo
Een didgeridoo is het belangrijkste muziekinstrument van de Aborigines. Het is een holle boomstam van 1,20 tot 1,50 meter lang. De meeste didgeridoos zijn van eucalyptushout. De binnenkant van een boomstam of grote tak wordt door termieten weggevreten. Een Aboriginal kan aan de sporen van termieten zien of een boom hol is. Hij klopt er op om te horen of de boom hol genoeg is en hoe lang het instrument kan worden. Als de stam gekapt is, klopt hij de resten van de mieren eruit. Hij haalt de bast eraf en holt de didgeridoo aan de onderkant wat meer uit om een mooiere klank te krijgen. Aan de bovenkant maakt hij een mondstuk van bijenwas om de opening kleiner te maken. Dan beschildert hij het instrument. De verf maakt hij zelf van verschillende soorten klei en stenen. Iedere didgeridoo heeft een eigen klank. De toon wordt bepaald door de lengte en dikte van het hout, maar ook door de ervarenheid van de bespeler.

Een stukje geschiedenis over de aborigines

Nederlanders
De eerste Europeanen die in Australië kwamen, waren de opvarenden van het Nederlandse schip ‘Duyfken’. In 1606 kwamen ze vanuit Nieuw-Guinea in Noord-Australië aan. Maar Willem Janszoon, de kapitein, bleef er niet lang. Er was geen goud te vinden, alleen woeste kusten en kale grond. En de Aborigines vond hij wel heel erg wild!

Engelsen
In 1770 ontdekte de Engelsman James Cook de oostkust van Australië en hij vond het geschikt als strafkolonie. Van 1778 tot 1840 werden duizenden dieven en moordenaars naar Australië verscheept. Ze moesten hun eigen voedsel verbouwen en werden boeren en veefokkers. Na hun vrijlating bleven ze in Australië. Ze hadden immers geen geld om terug naar Engeland te gaan. In de jaren daarna emigreerden steeds meer mensen uit Engeland en later ook uit andere landen van Europa naar Australië om daar een nieuw bestaan op te bouwen.

Van wie is het land?
De eerste keer dat de Aborigines dekens, messen en bijlen kregen van de Engelsen in ruil voor een stuk land, verwachtten ze dat ze gewoon door het land konden blijven trekken. Maar er verschenen hekken van prikkeldraad en opeens konden ze niet meer vrij in hun eigen gebied rondtrekken. Sinds die tijd zijn de Aborigines steeds verder van hun land verdreven, tot alleen de onvruchtbare streken voor hun overbleven. Die gebieden waren te klein om voldoende voedsel te vinden voor de stam. Bovendien konden ze de zangsporen niet meer volgen om hun droomplaatsen te bezoeken en hun voorouders te vereren.

Rechten
Een klein gedeelte van de Aborigines leeft nog zoals vroeger. Zij trekken rond door het land en verzamelen voedsel in de natuur. De meeste Aborigines leven in of bij een stad of in nederzettingen op het platteland.
Pas sinds 1967 hebben de Aborigines dezelfde rechten als de blanke Australiërs. In de jaren daarna kregen ze ook land. Zo werd in 1977 een wet aangenomen waardoor de Aborigines 20% van Northern Territory in bezit kregen. Maar er stond wel een regel in de wet dat mijnbouw die belangrijk was voor Australië, niet mocht worden tegengehouden. Daardoor ontstonden er veel ruzies. De Aborigines wilden niet dat de heilige plaatsen waar hun voorouders rusten, verstoord werden.
En hoewel ze gelijke rechten hebben, worden de Aborigines niet gelijkwaardig behandeld. Ze worden nog steeds gediscrimineerd, hebben geen goede huizen en slecht betaalde banen. Als ze tenminste een baan hebben, want de werkloosheid onder Aborigines is enorm hoog.

Zie ook: ABORIGINES en TEKENINGEN VAN ABORIGINES