DE WONDERLAMP
Chanoeka

"De joden schrokken. Hun tempel was helemaal verwoest. En het ergste: de heilige olielamp die altijd moest branden...was uit!"

Daniel vertelt over Chanoeka, het joodse lichtfeest: "We vieren het in december. In de kerstvakantie. De datum is elk jaar anders, omdat we de maankalender volgen."

Chanoeka betekent "nieuwe inwijding". Tweeduizend jaar geleden waren de Grieken uit Syrië de baas over de joden van Isral. Koning Antiochus wilde dat de joden de Griekse gewoonten overnamen. Ze mochten niet tot hun God bidden of uit hun heilige boeken lezen. Geen Sabbat vieren. En ze moesten in de heiligste joodse plaats, de tempel, heidense altaren oprichten. En onreine dieren offeren aan de Griekse God Zeus.

Opstand
Enkele dappere joden kwamen in opstand. Ze vluchtten naar de heuvels en vormden een leger. Het werd bekend als de Makkabeeën, omdat Judas de Makkabeeër hun aanvoerder was. Na vele veldslagen verdreven de Makkabeeën de Syriërs.

Olie
Daniel: "De joden wilden hun tempel opnieuw inwijden. De heilige lamp moest weer branden. Ze zochten de speciale, zuivere olie om hem aan te steken. Maar alles wat ze vonden was een klein kruikje, genoeg voor één dag. Het zou acht dagen duren om nieuwe olie te maken.

Wonder
Toen gebeurde een wonder. Met het kleine beetje olie bleef de lamp acht dagen branden. Lang genoeg om nieuwe olie te maken. Daarom duurt het Chanoeka-feest acht dagen. En steken we de chanoekia aan. De gewone joodse kandelaar, de menora, heeft zeven armen. Maar de speciale Chanoeka-kandelaar heeft acht armen. Elke dag komt er een kaars bij. Het negende voetje is voor de kaars waarmee je de acht kaarsen aansteekt."

Dreidel
Als de kandelaar brandt wordt een gebed gezegd. Er wordt ook elke avond een spelletje gespeeld met de "dreidel". Het hele gezin doet mee, ook de volwassenen. De dreidel is een draaitolletje. Op het tolletje staan vier hebreeuwse letters: nun, gimel, hé en sjin. Het zijn de beginletters van de woorden: "Nes gadol haja sjam". Dat betekent: "Daar is een groot wonder gebeurd".

Pot
Daniel: "Je speelt het spel met echt geld of chocolade geld. Iedereen zet iets van zijn geld in de pot. De speler die aan de beurt is draait de dreidel. Als die op de gimel valt, krijgt de speler de hele pot. Als het de hé is, krijgt hij de helft. Als het de nun is krijgt hij niets. En als het de sjin is, moet hij iets extra´s in de pot stoppen."

Latkes
Er wordt ook lekker gegeten. Latkes zijn aardappelpannekoekjes die alleen op Chanoeka worden gegeten. Veel mensen eten ook soevganiot. Dat zijn oliebollen, gevuld met gelei.
Soms geven ouders hun kinderen kadootjes. Iedere avond van het feest een ander klein kadootje.

Fakkel
In Israël heeft Chanoeka een bijzondere betekenis. Ieder jaar wordt op de eerste dag een fakkel ontstoken in Modin. Daar is de opstand van de Makkabeeën begonnen. Lopers dragen de fakkel vele kilometers naar het huis van de president. Ter ere van hun vrijheid toen, maar ook van nu.

Daniel is 9 jaar. Hij is geboren in Amerika. Hij heeft al in Rwanda en India gewoond. In India hadden ze bedienden en een chauffeur. Daniel zat op taekwondo en haalde de gele band.