Jaartelling

Zon
Voor het berekenen van de tijd hebben de mensen twee mogelijkheden: een berekening volgens de zon of volgens de maan. De aarde draait in iets meer dan 365 dagen om de zon. De tijd van het jaar wordt bepaald door de stand van de zon. Als de zon 's middags om twaalf uur hoog staat is het zomer, als hij laag staat is het winter. De Egyptenaren kozen voor de zonnekalender.

Maan
Maar je kunt de tijd ook berekenen volgens de stand van de maan. De maan draait om de aarde. Een "maand" is dan zo'n hele draai: de tijd tussen de ene nieuwe maan en de volgende nieuwe maan. De Babyloniërs kozen voor de maankalender. Een jaar is dan 11 dagen korter dan bij de zonnekalender.

Lente
De Romeinen gebruikten de zon en de maan. Ze deelden de maanden in volgens de stand van de maan. Maar ze gebruikten ook de zonnestand. Ze lieten het jaar beginnen als de zon aangaf dat het lente was: in de maand maart.

Gregorius
Omdat de senaat, de Romeinse regering, op 1 januari begon, verplaatste Julius Caesar het begin van het jaar. Van 1 maart naar 1 januari. Later verbeterde paus Gregorius deze jaarindeling nog. Zo ontstond de gregoriaanse kalender, die we nu nog gebruiken. Godsdiensten hebben daarnaast nog een eigen kalender met eigen feestdagen.

Advent
De christelijke kalender werd een mix van het zonnejaar en maanjaar. Kerstmis wordt bepaald door de zon. De zon bereikt zijn laagste stand rond 21 december, daarna komt er langzaam weer meer zon. Onze voorouders vierden al deze winterzonnewende. In die dagen is het verlangen naar het nieuwe licht het grootst. Het christendom heeft aan dit natuurfeest de geboorte van Jezus verbonden op 25 december. De eerste dag van de advent, de voorbereidingstijd van Kerstmis, is nu nog het begin van ons kerkelijk jaar.

Pasen
Maar de datum van ons paasfeest wordt bepaald door de stand van de maan. Pasen is het belangrijkste feest van de christenen. In het jaar 325 hebben de bisschoppen bepaald dat Pasen gevierd zou worden op de zondag na de eerste volle maan in de lente. In onze (zonne)kalender verschuift de datum van Pasen daarom elk jaar.

Jezus
Onze jaartelling begint bij de geboorte van Jezus. Maar pas veel later zijn de christenen dat belangrijke moment als begin gaan nemen: in het jaar 532. Precies konden ze Jezus' geboorte toen niet meer bepalen. Volgens sommige geleerden is Jezus eigenlijk al in het jaar 4 voor Christus geboren! Hoe dan ook: de christelijke jaartelling is nu bij het jaar 2000 aangekomen. Andere godsdiensten hebben vaak een andere jaartelling.

Joden
Een heel oude kalender is die van de joden. In de synagogen wordt hij nog steeds gebruikt. Deze kalender begint bij de schepping van de wereld. Rabbi Hillel, die leefde in de 4e eeuw na christus, rekende uit wanneer dat volgens hem geweest moest zijn. Hij kwam uit op: 7 oktober 3761 voor Christus.
Volgens de joodse jaartelling is het jaar 5767 begonnen.

Verzoenen
Het Joods Nieuwjaar, "Rosj Hasjana", valt in de herfst, in september. Net als bij christenen is het niet de belangrijkste feestdag. De heiligste dag valt tien dagen later op 22 oktober: "Jom Kippoer", Grote Verzoendag. Door te vasten laat een jood zien dat hij spijt heeft van wat hij verkeerd heeft gedaan. Om opnieuw te kunnen beginnen, moet hij zich eerst verzoenen met wie hij ruzie had.

Islam
De moslims leven nu in het jaar 1428 dat is het op 20 januari 2007. De islamitische jaartelling gaat volgens de maancyclus. Daardoor is het islamitische jaar korter dan het christelijke. Islamitische feestdagen verschuiven binnen de christelijke kalender steeds 11 dagen naar voren. Dat is vooral belangrijk bij de vastenmaand ramadan.

Profeet
De islamitische jaartelling begint in ons jaar 622. In dat jaar vluchtte de profeet Mohammed van de stad Mekka naar de stad Medina. In Mekka werden verschillende goden vereerd. Toen Mohammed preekte over één God, kreeg hij veel vijanden en moest vluchten. In Medina werd hij gastvrij ontvangen. De stad heette eerst Jathrib, maar ging "Medina" heten: "stad van de profeet".Tegenwoordig gebruiken de meeste islamitische landen de gregoriaanse kalender naast de islamitische.

Boeddhisme
De boeddhistische kalender begint te tellen in ons jaar 543 voor Christus. In dat jaar wordt prins Siddhartha de "Boeddha". De jonge rijke prins ontmoet vier mensen: een oude man, een zwaar zieke, een dode en een monnik. Hoe kan het, zo denkt hij, dat mensen zoveel verdriet en pijn hebben?
Als hij, zittend onder een vijgeboom, tot rust komt weet hij het: om gelukkig te worden moet je niet meer "begeren", steeds meer willen hebben. Siddharta heet voortaan de "Boeddha". Dat betekent: "hij die ontdekt heeft hoe je moet leven".

Dieren
Op Chinees Nieuwjaar in februari is het jaar 2550 begonnen. In deze boeddhistische jaartelling worden de jaren niet zoals bij ons in eeuwen, maar in groepen van twaalf jaar verdeeld. Elk jaar krijgt de naam van een dier. Twaalf dieren in totaal. Dit jaar is het jaar van het konijn.

Hindoes
De Hindoes hebben dezelfde jaartelling als wij. De hindoekalender rekent wel volgens het kortere maanjaar, maar elke 2 1/2 jaar wordt een maand toegevoegd om gelijk te blijven.
Op 2 maart vierden de hindoes dit jaar hun nieuwjaar: "Holi".
Die dag wordt op een brandstapel de heks Holika verbrandt. Zij verbeeldt het kwaad dat vernietigt wordt. Iedereen gooit rijst in het vuur, ten teken dat men zijn fouten wil wegdoen. In Suriname is Holi een nationale feestdag.