Kopten

De spanning tussen de kopten en de moslims loopt op. Ongeveer acht miljoen kopten maken in Egypte tien procent van de bevolking uit. Maar ze worden op alle manier achtergesteld.
Ons beeld van Egypte wordt deels bepaald door de rijke historie, verbeeld in de piramides, de tempels en de beroemde bibliotheek van Alexandrië, en deels door het heden: de islam, de broederschappen, de Arabische lente. De verbinding tussen het verre verleden en het heden wordt gevormd door de koptische kerk.

Vanaf de eerste eeuw van het christendom is er in Egypte sprake van een geloofsgemeenschap. In de tweede eeuw waren delen van de evangelies en apostolische brieven al in het Koptisch vertaald. Het koptisch christendom ontwikkelde een eigen liturgie, kunst en theologie, en droeg substantieel bij aan de concilies van Nicea (325) en Constantinopel (381), waar ons “Credo” werd geformuleerd. Na de introductie van de islam werden de kopten een minderheid in hun eigen land. Lang was Egypte deel van het Ottomaanse rijk, waar de kopten geduld werden. De overheersers uit Istanboel vaardigden allerlei beperkingen uit: op de bouw van kerken, op de verkondiging van het evangelie en op de bekering van niet-christenen.

In het boek Egypte: habibies, helden en huichelaars, (Amsterdam: De Bezige Bij, 2011), schrijft Alexander Weissink, na een persoonlijke ontmoeting met paus Shenouda III: ‘Wat mogen de kopten verwachten als [hij] wegvalt? Zal de kerk onder een nieuwe leider meer de confrontatie aangaan? Dat is stiekem wel de wens van veel christenen. Ze verlangen naar een paus die zich meer tegen de marginalisering verzet.’

De kopten zelf zijn ook verdeeld: er is de grote kerk onder leiding van paus Shenouda III en er is een veel kleinere met Rome geünieerde kerk. Een vreedzame en tolerante samenleving was misschien het ideaalbeeld van zowel het regime Mubarak als z’n tegenstanders, maar in werkelijkheid hebben moslims en kopten nog te weinig geleerd om met elkaar te leven. Verdraagzaamheid ontstaat als religieuze leiders hun taal matigen en hun volgelingen oproepen tot verzoening. Dat is een moeilijke taak. Na eeuwen achterstelling zijn ze zowat vreemden geworden in eigen land. Egypte maakt thans een revolutie door. Komt er ook een lente voor de kopten?

Column van Eduard Kimman S.J. in Missio Wereldwijd, november/december 2011